Sterke verhalen

Van horen zeggen. En iedere keer sterker.

Vijf vertellingen van visschers die nooit bang waren voor de zee, hooguit voor thuiskomen zonder verhaal.

Deze verhalen zijn fictie en folklore, geen geschiedschrijving.

Maak er zelf één

De sterke-verhalen-generator

Geef ons een paar woorden. Wij sturen ze de Noordzee op en laten ze terugkomen als een verhaal dat niemand gelooft, maar iedereen doorvertelt.

Typ één tot zes woorden of een korte zin. Komma’s mogen, maar hoeven niet.

I
1813, volgens de verteller

De landing van de Prins

Op de ochtend van de landing stond visscher Kees Maartenszoon tot zijn middel in de branding. Niet omdat het moest, maar omdat hij vond dat het water zich daar rustiger gedroeg als hij erbij stond. Toen de sloep van de Prins vastliep, stapte Kees erheen alsof hij een lege emmer ging halen.

Hij zette de Prins op zijn linkerschouder, nam twee koffers onder zijn rechterarm en hield met zijn vrije hand een bruine kruik boven de golven. De andere mannen beweerden later dat de zee op dat moment een halve meter zakte uit beleefdheid. Kees droeg alles droog het strand op en zei: “Welkom op Scheveningen. U bent precies op tijd voor slecht weer.”

De kruik ging rond voordat iemand een officieel woord had gesproken. Of er werkelijk Haringolie in zat, weet niemand. Maar sinds die dag wordt officieel onofficieel verteld dat het spul werd gedronken sinds de landing van de Prins. Kees zelf heeft het verhaal nooit tegengesproken. Hij was te druk met vertellen dat hij ook de sloep nog onder zijn andere arm had.

II
Windkracht heel veel

De storm die omdraaide

Schipper Arie voer uit op een dag waarop zelfs de meeuwen binnenbleven. De golven stonden zo hoog dat je vanaf de top kon zien wat er in Engeland op tafel stond. Zijn bemanning wilde keren, maar Arie vond dat de Noordzee eerst maar eens moest leren wie er die ochtend het roer vasthield.

Toen de grote storm recht op de kotter afkwam, zette Arie zijn laarzen tegen de reling en keek de wind aan. “Nog één stap,” zei hij, “en ik blaas terug.” De wind lachte. Arie nam een slok uit de kruik, haalde diep adem en blies één keer over bakboord. Alle zeilen klapten de andere kant op, drie wolken schoten achteruit en in Dover gingen spontaan de ramen dicht.

Die avond kwam de kotter als enige droog de haven binnen. Achter hem hing de storm verslagen boven Engeland. Arie zei dat het niets voorstelde; hij had harder geblazen op koude erwtensoep. Sindsdien draait een Scheveningse storm volgens de visschers altijd even om wanneer iemand aan boord de kurk van een kruik trekt.

III
Grootspraak aan de kade

De sterkste visscher

Leen de Brede had handen waarmee hij een nat touw droog kon knijpen. Op een nacht liep zijn net vast. Vier mannen trokken, twee baden en de jongste knecht begon alvast afscheid te nemen. Leen duwde ze vriendelijk opzij, wond het touw één keer om zijn pols en haalde adem.

Met één ruk trok hij het net binnen. Daarin zaten negenhonderd haringen, twee ankers, een scheepsbel, de fiets van de havenmeester en een stuk zeebodem waar de krabben nog verbaasd op stonden. De kotter lag daarna zo diep dat de bemanning de vangst vanaf het dek kon terugzetten zonder te bukken.

Leen tilde de volle manden eigenhandig op de kade en vroeg of iemand nog iets zwaars had. Niemand antwoordde. Alleen de havenmeester vroeg zachtjes om zijn fiets. Leen gaf hem de bel en zei dat hij daarmee voortaan maar moest waarschuwen als hij weer iets in zee parkeerde. De haring uit die vangst was volgens de kroeg precies zo groot als Leen hem die avond vertelde: iedere ronde een handbreed langer.

IV
De brutaalste stuurman

De Scheveningsche meeuw

Op de SCH 13 voer jarenlang een meeuw mee die luisterde naar de naam Kapitein, vooral omdat hij op geen enkele andere naam reageerde. Hij zat op het kompas, krijste bevelen tegen de bemanning en pikte uitsluitend vis die al schoongemaakt was. De echte schipper, Jaap, duldde hem omdat de vogel beter zicht had dan zijn jongste matroos en minder praatte.

Tijdens een dichte mist verdween de kust volledig. Het kompas sloeg dol en zelfs Jaap gaf toe dat Scheveningen waarschijnlijk ergens anders lag. Kapitein steeg op, vloog drie rondjes om de mast en wees met zijn snavel naar het zuiden. De kotter volgde hem urenlang en kwam precies bij de havenmond uit. De meeuw landde op de reling alsof hij dat dagelijks deed en eiste de grootste haring aan boord.

Pas op de kade ontdekte Jaap dat Kapitein helemaal niet naar huis had genavigeerd. De vogel had op drie kilometer afstand een portie kibbeling geroken. Dat de haven toevallig in dezelfde richting lag, noemde hij later vakmanschap. Sindsdien krijgt iedere meeuw die brutaal genoeg kijkt eerst eten en pas daarna een functie aan boord.

V
De vangst die niet in de boeken paste

De laatste haring van de Noordzee

Visscher Willem kwam eens terug met een leeg ruim en een gezicht alsof hij de hele zee persoonlijk had teleurgesteld. “Er zwemt er nog maar één,” zei hij op de kade. “En die is te groot voor het net.” Iedereen lachte, tot achter de kotter een rugvin door het water trok die hoger was dan de vuurtoren.

Willem bond drie netten aan elkaar, zette de hele bemanning op één lijn en lokte het beest met het laatste uitje van zijn brood. De haring hapte, draaide zich om en trok de kotter, de reddingsboot en een stuk van de pier tegelijk richting Noorwegen. Willem liet geen meter lijn vieren. Hij zette zijn hakken tegen de mast, nam een bescheiden slok en trok zo hard terug dat Noorwegen volgens hem die middag twintig centimeter dichter bij Scheveningen kwam te liggen.

Uiteindelijk liet hij de haring gaan. “Te klein voor de moeite,” zei Willem. Op de vraag waarom zijn netten verdwenen waren, wees hij naar de horizon. Daar sprong iets zilvers uit het water met drie complete netten als sjaal om zijn nek. Het verhaal werd nooit in het logboek gezet. Er was geen bladzijde breed genoeg.

Een beetje wind maakt ieder verhaal sterker.

Aan de Scheveningse kust

Oud Scheveningsche Haringolie

Een kruik voor thuis?

Je vindt Haringolie aan de Keizerstraat in Scheveningen.

Hier koop je Haringolie